Türk Psikologlar Derneği Nedir?
Türk Psikologlar Derneği (TPD), Türkiye'deki psikologların mesleki çıkarlarını koruyan, bilimsel gelişimi destekleyen ve psikoloji mesleğinin etik standartlarını belirleyen köklü bir sivil toplum kuruluşudur. 1976 yılında Ankara'da kurulan dernek, yarım asrı aşkın deneyimiyle Türkiye psikoloji tarihinin en önemli kurumlarından biri haline gelmiştir.
Dernek, merkezi Ankara'da bulunmakla birlikte İstanbul, İzmir, Bursa ve Mersin şubeleri aracılığıyla tüm Türkiye'deki psikologlara hizmet vermektedir.
Kuruluş ve Tarihçe
TPD, 1976 yılında bir grup psikolog tarafından Ankara'da kurulmuştur. Kuruluşunun temel amacı, henüz gelişmekte olan Türkiye psikoloji camiasını örgütlemek, uluslararası standartları ülkemize taşımak ve psikolojinin bir meslek olarak tanınırlığını artırmaktır.
Kuruluşundan bu yana dernek; meslek yasası tartışmaları, klinik psikologların sağlık sistemi içindeki tanınması ve psikologların çalışma koşullarının iyileştirilmesi gibi kritik dönemlerde Türk psikologların sesini temsil etmiştir. 2014 yılında kurulan LGBTİ Birimi ile dernek, ayrımcılığa karşı mücadelede de aktif bir tutum sergilemiştir.
Temel Amaçlar
TPD'nin kuruluş tüzüğünde ve faaliyetlerinde öne çıkan beş temel amaç şöyle özetlenebilir:
- Mesleki gelişimi desteklemek: Psikologların ve psikoloji kuruluşlarının uluslararası standartlara ulaşmasına yardımcı olmak.
- Meslek haklarını korumak: Türkiye'deki psikologların mesleki haklarını savunmak ve karşılaştıkları sorunları çözmek.
- Dayanışmayı güçlendirmek: Psikologlar arasında birlik, beraberlik ve iş birliğini kolaylaştırmak.
- Topluma katkı sağlamak: Psikoloji biliminin toplumsal faydaya katkısını artırmak.
- Etik standartları belirlemek ve sürdürmek: Meslek için etik kuralları tanımlamak ve bu standartları en üst düzeyde korumak.
TPD Etik Kuralları
TPD'nin etik kuralları, 2004 yılında Dr. Yeşim Korkut, Dr. Serra Müderrisoğlu ve Dr. Melis Tanık tarafından İstanbul'da hazırlanmıştır. Bu etik kodu, Türk psikoloji pratiğinin temel referans belgesi niteliğini taşımaktadır.
Etik kuralların hazırlanmasında Amerikan Psikoloji Derneği'nin (APA) etik kodu başvuru kaynağı olarak alınmış; ancak Türkiye'nin kültürel ve yasal bağlamına göre uyarlanmıştır. APA Etik Direktörü Dr. Stephen Behnke'nin katılımıyla gerçekleştirilen çalışmalar, uluslararası iş birliğinin somut bir örneği olmuştur.
Etik Kuralların Temel İlkeleri
- Gizlilik: Danışan bilgilerinin korunması ve gizlilik sınırlarının açıkça belirlenmesi.
- Bilgilendirilmiş onam: Danışanın terapötik süreç hakkında yeterince bilgilendirilmesi ve özgür iradesiyle onay vermesi.
- Çift ilişkiden kaçınma: Psikolog ile danışan arasında terapötik ilişki dışında herhangi bir ilişkinin yasak olması.
- Zorlama yasağı: Psikolojik hizmetlerin hiçbir koşulda baskı veya zorlama yoluyla sunulamaması.
- Eski danışanlarla cinsel ilişki yasağı: Terapi ilişkisi sona erse dahi eski danışanlarla cinsel ilişkinin kesin olarak yasaklanması.
- Reklam sınırları: Psikolojik hizmetlerin tanıtımında yanıltıcı veya abartılı ifadelerden kaçınılması.
- Yetkinlik: Psikologların yalnızca eğitim ve deneyim sınırları dahilinde hizmet sunması.
Etik tartışmalar kaçınılmaz biçimde belirli bir kültürel bağlama dayanır. Türk psikologlarla çalışmak, etik ilkelerin evrensel boyutlarını yeniden düşünmeme vesile oldu.
— Dr. Stephen Behnke, APA Etik Direktörü (2006)
Yayınlar ve Eğitim Faaliyetleri
TPD, kuruluşundan bu yana Türkiye psikoloji literatürüne önemli katkılar sağlamıştır:
- Psikoloji ders kitapları ve akademik çalışmaların yayımlanması; uluslararası psikoloji eserlerinin Türkçeye kazandırılması.
- Psikolojik değerlendirme, bilişsel davranışçı terapi, aile terapisi ve adli psikoloji alanlarında eğitim programları düzenlenmesi.
- Ulusal ve uluslararası psikoloji kongrelerine katılım ve organizasyon.
- LGBTİ bireylerin ruh sağlığına yönelik çalışmalar yürüten LGBTİ Birimi'nin faaliyetleri (2014'ten itibaren).
Türkiye'de Psikoloji Mesleğindeki Rolü
TPD, Türkiye'de meslek yasası tartışmalarında ve klinik psikologların sağlık sistemi içindeki konumlanmasında belirleyici bir rol üstlenmiştir. Mart 2025'te yürürlüğe giren düzenlemeyle klinik psikologlar Sağlık Bakanlığı tarafından sağlık meslek mensubu olarak tanınmıştır. Bu süreçte derneğin savunuculuk faaliyetleri kritik önem taşımıştır.
Türkiye'de yaklaşık 35.000 psikolog görev yapmaktadır. TPD, bu geniş mesleki topluluğun dayanışmasını sağlamak, standartları yükseltmek ve toplumsal ruh sağlığı bilincini geliştirmek için çalışmalarını sürdürmektedir.
İletişim ve Üyelik
Türk Psikologlar Derneği'ne üyelik başvurusu, psikoloji alanında lisans veya lisansüstü eğitim almış tüm psikologlara açıktır. Derneğin genel merkezi Ankara'da, şubeleri ise İstanbul, İzmir, Bursa ve Mersin'de yer almaktadır.
Türkiye'de psikolog arayışındaysanız, TPD üyesi ve alanında uzman psikologları Psikolog Bul sayfamız üzerinden bulabilirsiniz.